تصور کنید وارد یک معامله میشوید، قیمت چند واحد بالا میرود اما هنوز نمیدانید دقیقاً چقدر سود کردهاید یا آیا این حرکت اصلاً ارزش ریسک داشته یا نه. اینجاست که مفهومی به نام پیپ وارد بازی میشود؛ واحدی کوچک اما بسیار تعیینکننده که تقریباً تمام محاسبات بازار فارکس بر پایه آن انجام میشود. بسیاری از معاملهگران تازهکار بدون درک دقیق پیپ معامله میکنند و همین موضوع باعث میشود سود و ضرر، حد ضرر و حتی اسپرد را اشتباه تفسیر کنند.
پیپ در فارکس، معیار استاندارد اندازهگیری تغییرات قیمت است؛ مفهومی که اگر آن را درست بشناسید، نگاهتان به نمودارها کاملاً تغییر میکند. دانستن اینکه هر حرکت قیمت چند پیپ است، ارزش هر پیپ چقدر میشود و این عدد چه تأثیری روی سرمایه شما دارد، پایهی اصلی مدیریت ریسک و تصمیمگیری حرفهای در معاملات است.
در این مقاله بهصورت کاملاً کاربردی بررسی میکنیم پیپ در فارکس چیست، چگونه محاسبه میشود، چه تفاوتی با پوینت و اسپرد دارد و چطور میتوان از آن برای کنترل ریسک و بهبود عملکرد معاملاتی استفاده کرد؛ بدون فرمولهای گیجکننده و با مثالهای واقعی از بازار.
پیپ در فارکس چیست؟
پیپ یا Pip مخفف عبارت Percentage in Point یا Price Interest Point است و به کوچکترین واحد استاندارد تغییر قیمت در بازار فارکس گفته میشود. در بیشتر جفتارزها، یک پیپ برابر با 0.0001 است؛ یعنی چهارمین رقم بعد از اعشار.
برای مثال اگر قیمت جفتارز EUR/USD از 1.1000 به 1.1001 برسد، قیمت 1 پیپ افزایش یافته است. اگر همین قیمت از 1.1000 به 1.1010 برسد، یعنی بازار 10 پیپ حرکت کرده است.
در جفتارزهایی که ین ژاپن در آنها وجود دارد، محاسبه کمی متفاوت است. در این جفتها معمولاً یک پیپ برابر با 0.01 در نظر گرفته میشود. برای مثال اگر USD/JPY از 145.20 به 145.21 برسد، قیمت 1 پیپ تغییر کرده است.
بنابراین اگر بخواهیم خیلی خلاصه بگوییم، پیپ در فارکس معیاری برای سنجش میزان حرکت قیمت است. معاملهگران با استفاده از پیپ میفهمند بازار چقدر بالا یا پایین رفته و این حرکت چه تأثیری روی سود یا زیان آنها داشته است.
پیپ چه اهمیتی در معاملات فارکس دارد؟
اهمیت پیپ فقط در این نیست که تغییرات قیمت را نشان میدهد. این مفهوم در بخشهای مختلف معامله نقش اساسی دارد. وقتی یک تریدر میگوید «این معامله 30 پیپ سود داد» یا «حد ضرر را روی 20 پیپ گذاشتم»، در واقع از پیپ برای توصیف نتیجه معامله و کنترل ریسک استفاده میکند.
دلایل اهمیت پیپ در فارکس عبارتاند از:
• اندازهگیری دقیق حرکت قیمت
• محاسبه سود و ضرر هر معامله
• تعیین حد ضرر و حد سود
• مقایسه اسپرد بروکرها
• ارزیابی ریسک به ریوارد
• مدیریت حجم معامله بر اساس فاصله استاپ
به همین دلیل، اگر کسی مفهوم pip در فارکس را بهدرستی درک نکند، در عمل بخش مهمی از زبان مشترک معاملهگران را از دست میدهد.
هر پیپ در فارکس چند رقم است؟
در بیشتر جفتارزها، قیمت تا 4 رقم اعشار نمایش داده میشود و رقم چهارم اعشار همان پیپ است.
مثلاً در قیمت: EUR/USD = 1.1054 اگر قیمت به 1.1055 برسد، یعنی 1 پیپ افزایش داشته است.
اما در جفتارزهای دارای ین، معمولاً قیمت با 2 رقم اعشار نمایش داده میشود و رقم دوم اعشار پیپ محسوب میشود.
مثلاً: USD/JPY = 145.67 اگر قیمت به 145.68 برسد، یعنی 1 پیپ تغییر کرده است.
امروزه بسیاری از بروکرها قیمت را با یک رقم اضافهتر هم نمایش میدهند.
این رقم اضافه معمولاً پیپت (Pipette) یا کسری از پیپ نام دارد. برای مثال اگر قیمت EUR/USD بهصورت 1.10547 نمایش داده شود، رقم آخر پیپ کامل نیست، بلکه یکدهم پیپ است.
تفاوت پیپ و پوینت در فارکس
یکی از موضوعاتی که خیلی از معاملهگران تازهکار را گیج میکند، تفاوت بین پیپ و پوینت است. در بسیاری از پلتفرمهای معاملاتی، مخصوصاً متاتریدر، کوچکترین حرکت عددی قیمت بهعنوان Point شناخته میشود.
اگر قیمت یک جفتارز پنجرقمی باشد:
۱ پیپ = ۱۰ پوینت
۱ پوینت = ۰.۱ پیپ
برای مثال اگر EUR/USD از ۱.۱۰۰۰۰ به ۱.۱۰۰۱۰ برسد، قیمت ۱ پیپ یا ۱۰ پوینت حرکت کرده است. درک این تفاوت زمانی اهمیت مضاعف پیدا میکند که بخواهید از سرویسهای کپی ترید استفاده کنید. در این سیستمها، شما استراتژی یک معاملهگر حرفهای را کپی میکنید؛ حال اگر آن معاملهگر حد سود خود را بر اساس «پیپ» تنظیم کرده باشد اما شما در پلتفرم خود اعداد را بر اساس «پوینت» ببینید، ممکن است در محاسبه میزان سود و زیان احتمالی دچار سردرگمی شوید.
پس همیشه به یاد داشته باشید که بعضی بروکرها یا پلتفرمها اسپرد، استاپ و حتی نتایج معاملات در سیستمهای کپی ترید را بر اساس پوینت نمایش میدهند، نه پیپ.قیمت بهعنوان Point شناخته میشود.
اگر قیمت یک جفتارز پنجرقمی باشد،
• 1 پیپ = 10 پوینت
• 1 پوینت = 0.1 پیپ
برای مثال اگر EUR/USD از 1.10000 به 1.10010 برسد، قیمت 1 پیپ یا 10 پوینت حرکت کرده است.
پس درک این تفاوت مهم است، چون بعضی بروکرها یا پلتفرمها اسپرد، استاپ و حتی سود و زیان را بر اساس پوینت نمایش میدهند، نه پیپ.
ارزش هر پیپ در فارکس
یکی از مهمترین سوالات این است که ارزش هر پیپ در فارکس چقدر است؟ پاسخ این سوال به دو عامل اصلی بستگی دارد:
حجم معامله یا لات1
جفتارز مورد معامله2
یعنی یک پیپ همیشه از نظر عددی مقدار مشخصی از حرکت قیمت است، اما از نظر مالی، ارزش آن با توجه به حجم معامله تغییر میکند.
ارزش پیپ در حجمهای مختلف
در حالت کلی، برای جفتارزهایی که دلار آمریکا ارز دوم آنهاست، ارزش تقریبی هر پیپ به این صورت است:
• 1 لات استاندارد = 10 دلار برای هر پیپ
• 0.1 لات (مینی لات) = 1 دلار برای هر پیپ
• 0.01 لات (میکرو لات) = 0.10 دلار برای هر پیپ
مثلاً اگر شما روی EUR/USD با حجم 1 لات وارد معامله شوید و قیمت 20 پیپ به نفع شما حرکت کند، حدود 200 دلار سود خواهید داشت.
اما اگر همان معامله را با 0.01 لات باز کرده باشید، سود شما از همان 20 پیپ فقط حدود 2 دلار خواهد بود.
این مثال خیلی خوب نشان میدهد که پیپ میزان حرکت قیمت را نشان میدهد، اما میزان سود و ضرر به حجم لات هم بستگی دارد.
محاسبه ارزش پیپ
برای محاسبه ارزش هر پیپ، معمولاً از فرمول زیر استفاده میشود:
ارزش پیپ=یک پیپ /نرخ فعلی جفتارز ×حجم معامله
البته در عمل، بیشتر تریدرها نیازی ندارند هر بار این محاسبه را دستی انجام دهند، چون پلتفرمهای معاملاتی و ماشینحسابهای فارکس این عدد را بهصورت خودکار نمایش میدهند. با این حال، دانستن منطق پشت این فرمول بسیار مهم است.
مثال ساده برای محاسبه ارزش پیپ
فرض کنید:
جفتارز: EUR/USD
حجم معامله: 1 لات استاندارد
یک پیپ: 0.0001
در این حالت، ارزش هر پیپ تقریباً 10 دلار خواهد بود.
حالا اگر حجم معامله 0.1 لات باشد، ارزش هر پیپ حدود 1 دلار میشود.
اگر حجم 0.01 لات باشد، ارزش هر پیپ حدود 0.10 دلار خواهد بود.
بنابراین هرچه حجم معامله بیشتر شود، ارزش مالی هر پیپ هم بالاتر میرود.
پیپ چگونه محاسبه میشود؟
محاسبه تعداد پیپهای یک حرکت قیمتی ساده است. کافی است اختلاف دو قیمت را حساب کنید و آن را بر مقدار پیپ تقسیم کنید.
مثال در جفتارزهای معمولی
اگر قیمت GBP/USD از 1.2500 به 1.2550 برسد:
1.2550-1.2500=0.0050
از آنجا که هر پیپ برابر 0.0001 است:
0.0050÷0.0001=50
یعنی قیمت 50 پیپ افزایش پیدا کرده است.
مثال در جفتارزهای ین
اگر قیمت USD/JPY از 145.20 به 145.70 برسد:
145.70-145.20=0.50
از آنجا که هر پیپ در این جفتها برابر 0.01 است:
0.50÷0.01=50
یعنی اینجا هم بازار 50 پیپ حرکت کرده است.
پیپ در چه بازارهایی استفاده میشود؟
اگرچه اصطلاح پیپ بیشتر در بازار فارکس رایج است، اما در برخی ابزارهای CFD و بازارهای وابسته نیز برای بیان حرکت قیمت استفاده میشود. با این حال، معنای اصلی و استاندارد آن مربوط به جفتارزهاست.
در معاملات طلا، شاخصها یا ارزهای دیجیتال، گاهی ساختار قیمتگذاری متفاوت است و ممکن است واحدهای دیگری مثل پوینت یا دلار بیشتر مورد استفاده قرار بگیرد. بنابراین بهتر است مفهوم پیپ را بیشتر در چارچوب معاملات فارکس در نظر بگیریم.
چگونه از پیپ در مدیریت ریسک استفاده کنیم؟
یکی از مهمترین کاربردهای پیپ، مدیریت ریسک در فارکس است. معاملهگران حرفهای فقط به این فکر نمیکنند که بازار چند پیپ حرکت میکند؛ آنها بررسی میکنند که در صورت فعال شدن حد ضرر، چند پیپ ضرر خواهند کرد و آیا این میزان با سرمایه آنها همخوانی دارد یا نه.
فرض کنید شما میخواهید در هر معامله بیشتر از 20 دلار ریسک نکنید. اگر حد ضرر شما 20 پیپ باشد، باید حجمی انتخاب کنید که هر پیپ برایتان 1 دلار ارزش داشته باشد. در این حالت حجم مناسب حدود 0.1 لات است.
اما اگر بخواهید با همان حد ضرر 20 پیپی وارد معاملهای با حجم 1 لات شوید، ریسک شما به حدود 200 دلار میرسد که ممکن است با مدیریت سرمایه شما سازگار نباشد.
بنابراین پیپ در مدیریت ریسک به شما کمک میکند
• فاصله منطقی حد ضرر را تعیین کنید
• حجم مناسب معامله را انتخاب کنید
• میزان ریسک هر معامله را کنترل کنید
• نسبت سود به ضرر را بهتر بسنجید
به همین دلیل، شناخت پیپ در فارکس فقط یک موضوع آموزشی ساده نیست، بلکه مستقیماً به بقا و موفقیت شما در بازار مربوط میشود.
پیپ و اسپرد در معاملات فارکس
اسپرد (Spread) تفاوت بین قیمت خرید و فروش یک جفتارز است و معمولاً با واحد پیپ اندازهگیری میشود. برای مثال اگر قیمت خرید یک جفتارز 1.1002 و قیمت فروش آن 1.1000 باشد، اسپرد برابر با 2 پیپ است.
اسپرد در واقع هزینه اولیه ورود به معامله است. یعنی وقتی وارد یک معامله میشوید، معمولاً معامله شما از همان ابتدا به اندازه اسپرد در ضرر قرار میگیرد.
هرچه اسپرد کمتر باشد، هزینه معامله پایینتر است. به همین دلیل معاملهگران هنگام انتخاب بروکر، به میزان اسپرد توجه زیادی دارند. مخصوصاً برای کسانی که اسکالپ انجام میدهند یا معاملات کوتاهمدت زیادی دارند، اختلاف چند پیپ در اسپرد میتواند تأثیر زیادی روی نتیجه نهایی بگذارد.
تفاوت لات و پیپ در فارکس
یکی از اشتباهات رایج بین معاملهگران مبتدی این است که لات و پیپ را با هم اشتباه میگیرند، در حالی که این دو مفهوم کاملاً متفاوت هستند و هر کدام نقش جداگانهای در معامله دارند.
• لات اندازه یا حجم معامله را مشخص میکند.
• پیپ میزان تغییر قیمت را نشان میدهد.
برای مثال اگر قیمت جفتارز EUR/USD از 1.1000 به 1.1005 برسد، یعنی بازار 5 پیپ حرکت کرده است. اما اینکه این 5 پیپ برای شما چقدر سود یا ضرر ایجاد کند، بستگی به این دارد که معامله را با چه حجم لاتی باز کرده باشید.
پس به زبان خیلی ساده:
• پیپ = میزان حرکت قیمت
• لات = اندازه معامله
اشتباهات رایج معاملهگران در درک پیپ
بسیاری از معاملهگران تازهکار در ابتدای مسیر، مفهوم پیپ را بهصورت کامل درک نمیکنند و همین موضوع باعث اشتباه در محاسبات و مدیریت ریسک میشود. چند مورد از رایجترین خطاها عبارتاند از:
اشتباه گرفتن پیپ با پوینت
بعضی کاربران وقتی عددهای پنجرقمی را میبینند، متوجه نمیشوند که رقم آخر پیپ کامل نیست و فقط بخشی از آن است.
بیتوجهی به حجم معامله
برخی تصور میکنند هر 10 پیپ همیشه مقدار سود ثابتی دارد، در حالی که ارزش مالی پیپ به حجم لات بستگی دارد.
یکسان در نظر گرفتن همه جفتارزها
در جفتارزهای دارای ین ژاپن، ساختار پیپ متفاوت است و اگر این تفاوت در نظر گرفته نشود، محاسبات اشتباه خواهد شد.
نادیده گرفتن اسپرد
برخی معاملهگران فقط تعداد پیپهای حرکت بازار را میبینند، اما فراموش میکنند که هزینه اسپرد هم باید از نتیجه معامله کسر شود.
برای درک بهتر پیپ به چه مفاهیمی باید مسلط باشیم؟
اگر میخواهید مفهوم پیپ را واقعاً کاربردی یاد بگیرید، بهتر است در کنار آن این مفاهیم را هم بشناسید:
• لات برای تعیین حجم معامله
• اسپرد برای درک هزینه ورود
• لوریج برای شناخت قدرت خرید
• حد ضرر و حد سود برای مدیریت ریسک
• مدیریت سرمایه برای انتخاب حجم منطقی
در واقع پیپ بهتنهایی معنای کاملی ندارد؛ این مفهوم زمانی کاربردی میشود که در کنار دیگر اجزای معامله بررسی شود.
جمعبندی
پیپ یکی از مهمترین مفاهیم پایه در بازار فارکس است و برای اندازهگیری تغییرات قیمت جفتارزها استفاده میشود. اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم، پیپ در فارکس یعنی واحدی برای سنجش حرکت قیمت. اما اهمیت آن فقط به اندازهگیری محدود نمیشود؛ پیپ در محاسبه سود و زیان، تعیین حد ضرر، بررسی اسپرد و اجرای مدیریت ریسک نقش کلیدی دارد.
هر معاملهگری که بخواهد اصولی وارد بازار شود، باید بداند پیپ چیست، چگونه محاسبه میشود و چه ارتباطی با لات و مدیریت سرمایه دارد. هرچه درک شما از این مفهوم دقیقتر باشد، تصمیمهای معاملاتی شما هم منطقیتر و حرفهایتر خواهد شد.
